Posts

Showing posts from November, 2024

6.30) यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति |तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ||

Image
  यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति | तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति || 30|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.30 sansktit shlok(verse) , 6.30 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ##### भगवद गीता अध्याय 6, श्लोक 30 संस्कृत श्लोक: यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति | तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति || --- मराठीत अनुवाद: जो व्यक्ती मला सर्वत्र पाहतो आणि सर्व प्राण्यांमध्ये माझा अस्तित्व पाहतो, त्याला मी कधीही नष्ट होऊ देत नाही. तो व्यक्ती कधीही मुझ्यातून वियोग होऊ शकत नाही. --- स्पष्टीकरण: या श्लोकात भगवान श्री कृष्ण सांगत आहेत की, जो भक्त त्याच्यातील दिव्यतेला सर्वत्र आणि सर्व प्राण्यांमध्ये पाहतो, तो योग्य दृष्टीने दिव्यतेचा अनुभव घेत आहे. अशा भक्ताला भगवान श्री कृष्ण कधीही त्यां...

6.29) सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि |ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शन: ||

Image
  सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि | ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शन: || 29|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.29 sansktit shlok(verse) , 6.29 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ###### भगवद गीता अध्याय 6, श्लोक 29 संस्कृत श्लोक: सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि | ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शन: || --- मराठीत अनुवाद: जो योगी आपल्या आत्म्याशी एकरूप झालेला असतो, त्याला सर्व प्राणीत आत्मा दिसतो आणि सर्व प्राणी त्याच आत्म्यात दिसतात. अशा व्यक्तीला सर्वत्र समदृष्टी मिळते, कारण ती सर्वत्र दिव्याचा अनुभव घेत असते. --- स्पष्टीकरण: या श्लोकात भगवान श्री कृष्ण योगीच्या दृष्टीच्या व्यापकतेबद्दल सांगत आहेत. जो योगी ध्यान आणि आत्मसाक्षात्कार करत असतो, त्याला सर्व प्राण्यात एकच दिव्य अस्तित्व दिसते आ...

6.28) युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी विगतकल्मष: |सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते ||

Image
  युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी विगतकल्मष: | सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते || 28|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.28 sansktit shlok(verse) , 6.28 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ####### भगवद्गीता अध्याय ६, श्लोक २८ संस्कृत श्लोक: युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी विगतकल्मष:। सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते॥ --- श्लोकाचा अर्थ: जे योगी, जो त्याच्या अंत:करणाशी एकरूप होऊन आणि सर्व पापांपासून मुक्त होऊन योग साधतो, तो ब्रह्माच्या साक्षात्काराने अत्यंत सुखी होतो. त्याला त्या सुखाचा अनुभव मिळतो जो शाश्वत, शुद्ध आणि परिपूर्ण असतो. --- ज्ञानेश्वरीतील स्पष्टीकरण: संत ज्ञानेश्वरांनी या श्लोकात सांगितले आहे की, जो मनाशी एकसारखा राहून, सर्व विकार, आवेग आणि पापांपासून मुक्त होतो, त्याला परम सुखाची प्राप्ती ह...

6.27) प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् |उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ||

Image
  प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् | उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् || 27|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.27 sansktit shlok(verse) , 6.27 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ####### भगवद्गीता अध्याय ६, श्लोक २७ संस्कृत श्लोक: प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम्। उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम्॥ --- श्लोकाचा अर्थ: ज्याचा मन शांत आणि सर्व त्रासांपासून मुक्त आहे, अशा योग्यास परम आनंद प्राप्त होतो. तो व्यक्ती रजोगुणांपासून (आवेशांपासून) मुक्त होतो आणि ब्रह्मस्वरूपात स्थित होतो, सर्व पापांपासून शुद्ध होतो. --- ज्ञानेश्वरीतील स्पष्टीकरण: संत ज्ञानेश्वरांनी या श्लोकात सांगितले आहे की शांत आणि निर्मळ मन योग्याला परमोच्च आनंदाचा अनुभव देते. योग्याचे मन वाऱ्याशिवाय स्थिर असलेल्या ज्योतीसारखे आहे, जे ...

6.26) यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् |ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ||

Image
  यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् | ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् || 26|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.26 sansktit shlok(verse) , 6.26 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ####### भगवद्गीता अध्याय 6, श्लोक 26 संस्कृत श्लोक: यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम्। ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत्॥ --- श्लोकाचा अर्थ: चंचल आणि अस्थिर मन जिथे जिथे भटकते, तिथून तिथून ते नियंत्रित करून आत्म्यात आणावे आणि आत्म्याच्या अधीन करावे. --- ज्ञानेश्वरीतील स्पष्टीकरण: संत ज्ञानेश्वर या श्लोकाचे स्पष्टीकरण देताना मनाची चंचलता आणि ते नियंत्रित करण्याची प्रक्रिया सोप्या भाषेत सांगतात. ओवी (ज्ञानेश्वरी): "जिथे कुठे जाई मन, पळत जाई चोहीकडे। घेऊन ये तिथून, स्थिर कर आत्म्यापाशी।" ज्ञानेश्वर सांगतात की मनाचे स्व...

6.25) शनै: शनैरुपरमेद्बुद्ध्या धृतिगृहीतया |आत्मसंस्थं मन: कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ||

Image
  शनै: शनैरुपरमेद्बुद्ध्या धृतिगृहीतया | आत्मसंस्थं मन: कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत् || 25|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.25 sansktit shlok(verse) , 6.25 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ######## भगवद्गीता अध्याय 6, श्लोक 25 संस्कृत श्लोक: शनै: शनैरुपरमेद्बुद्ध्या धृतिगृहीतया। आत्मसंस्थं मन: कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्॥ --- श्लोकाचा अर्थ: हळूहळू, टप्प्याटप्प्याने मनाला संयमित करावे आणि धैर्यपूर्ण बुद्धीने त्याला आत्म्यात स्थिर करावे. त्यानंतर, कोणत्याही इतर गोष्टीचा विचार करू नये. --- ज्ञानेश्वरीतून स्पष्टीकरण: संत ज्ञानेश्वर या श्लोकाचे स्पष्टीकरण देताना मनाला शांत करण्यासाठी संयम आणि सातत्य यांचे महत्त्व सांगतात. ते मनाच्या स्थितीची तुलना एका चंचल प्राण्याशी करतात. बुद्धी, जी धैर्याने परिपूर्ण आहे...

6.24) सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषत: |मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्तत: ||

Image
  सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषत: | मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्तत: || 24|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.24 sansktit shlok(verse) , 6.24 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ####### भगवद्गीता अध्याय 6, श्लोक 24 संस्कृत श्लोक: सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषत:। मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्तत:॥ --- श्लोकाचा अर्थ: ज्या कामना संकल्पांमुळे (इच्छा व कल्पनांमुळे) उत्पन्न होतात, त्या सर्व कामना संपूर्णपणे त्याग कराव्यात. तसेच मनाने सर्व इंद्रियांचे सर्व बाजूंनी पूर्णपणे नियंत्रण करावे. --- ज्ञानेश्वरीतील स्पष्टीकरण: संत ज्ञानेश्वर या श्लोकाचे स्पष्टीकरण करताना सांगतात की, संकल्प म्हणजे मनात उत्पन्न होणाऱ्या कल्पना आणि इच्छांच्या धाग्यांचे जाळे. त्या कामना मनाला अस्थिर करतात. या का...

6.23) तं विद्याद् दु:खसंयोगवियोगं योगसञ्ज्ञितम् |स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ||

Image
  तं विद्याद् दु:खसंयोगवियोगं योगसञ्ज्ञितम् | स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा || 23|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.23 sansktit shlok(verse) , 6.23 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ####### भगवद्गीता अध्याय 6, श्लोक 23 संस्कृत श्लोक: "तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम्। स निश्चितेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा॥" --- मराठी अनुवाद: योग म्हणजे दुःखाच्या संयोगापासून पूर्णपणे मुक्त होण्याची अवस्था होय. हा योग दृढ निश्चयाने आणि विचलित न होता साधला पाहिजे. --- अर्थ: या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण योगाचे महत्त्व स्पष्ट करतात. योग म्हणजे केवळ शरीरसाधना नसून मन, आत्मा आणि दुःखापासून मुक्त होण्यासाठीची आध्यात्मिक साधना आहे. जगाच्या मोहातून आणि इच्छांमधून सुटका करून अंतर्मुख होण्याचा मार्ग म्हणजे...

6.22) यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं तत: |यस्मिन्स्थितो न दु:खेन गुरुणापि विचाल्यते ||

Image
  यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं तत: | यस्मिन्स्थितो न दु:खेन गुरुणापि विचाल्यते || 22|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.22 sansktit shlok(verse) , 6.22 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ####### भगवद्गीता अध्याय 6, श्लोक 22 संस्कृत श्लोक: "यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं तत: | यस्मिन्स्थितो न दु:खेन गुरुणापि विचाल्यते ||" --- श्लोकाचा अर्थ: जो आत्मज्ञान प्राप्त करतो आणि त्याच्या जीवनाचा सर्वोच्च उद्देश साधतो, तो इतर कोणत्याही भौतिक सुखाची आवश्यकता न मानता, त्याच्याच स्थितीत पूर्ण संतुष्ट राहतो. या स्थितीत तो त्या ज्ञानाने इतका दृढ होतो की, तो कशाही परिस्थितीत—चांगल्या किंवा वाईट—अडचणीच्या वेळी देखील न डगमगता, त्याच्या निर्णयात स्थिर राहतो. --- ज्ञानेश्वरीतील ओवी: "आत्मज्ञानाच्या प्राप...

6.21) सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् |वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वत: ||

Image
  सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् | वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वत: || 21|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.21 sansktit shlok(verse) , 6.21 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ##### भगवद्गीता अध्याय 6, श्लोक 21 संस्कृत श्लोक: "सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् | वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वत: ||" --- श्लोकाचा अर्थ: योगाने अनुभवता येणारी सर्वोच्च सुख शारीरिक इंद्रिये आणि बुद्धीच्या सीमा ओलांडून आहे. जेव्हा मन या स्थितीत स्थिर राहते, तेव्हा व्यक्ती जीवनाच्या खऱ्या सार्थकतेला ओळखते आणि या साक्षात्कारात अडथळ्यांपासून मुक्त राहते. --- ज्ञानेश्वरीतील ओवी: "इंद्रियांपलीकडील शांतीत, जेथे मन दिव्यतेत विलीन होते, खरे आनंद अनुभवले जातात, ही सुख शाश्वत असते, ...

6.20) यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया |यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ||

Image
  यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया | यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति || 20|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.20 sansktit shlok(verse) , 6.20 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ####### भगवद्गीता अध्याय 6, श्लोक 20 संस्कृत श्लोक: "यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया | यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ||" --- श्लोकाचा अर्थ: योगाच्या अभ्यासाने जेव्हा मन पूर्णतः शांत आणि नियंत्रित होते, आणि योगी स्वतःमध्ये आत्मसाक्षात्कार करून आत्मतृप्त होतो, तेव्हा तो पूर्ण समाधानाचा अनुभव घेतो. --- ज्ञानेश्वरीतील संदर्भ (ओवी): "जेव्हा चित्त एका जागी स्थिर होते, स्वत:ची अनुभूती आत्म्यात होते। आत्मा परमात्माशी एकरूप होतो, आणि अंत:करणात आनंद होतो।" स्पष्टीकरण: संत ज्ञानेश्वर मनाचे स्थैर्य...

6.19) यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता |योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मन: ||

Image
  यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता | योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मन: || 19|| Bhagvadgita adhyay(chapter) 6.19 sansktit shlok(verse) , 6.19 Shlok(verse) arth. Dnyaneshwaritil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples Tukaram Gathetil tyach sandarbhatil Ovi jashi ahe tashich sanga Oviche explanation with different day today daily life examples vistrut spashtikaran ani adhik udaharane dya ###### भगवद्गीता अध्याय 6, श्लोक 19 संस्कृत श्लोक: "यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता | योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ||" --- श्लोकाचा अर्थ: जसा वाऱ्याविना जागेत स्थिर राहणारा दिवा कधीही हलत नाही, तशीच तुलना त्या योग्याशी केली जाते, ज्याचे चित्त नियंत्रित आहे आणि जो ध्यानाच्या अभ्यासात एकाग्र राहतो. --- ज्ञानेश्वरीतील संदर्भ (ओवी): "जसा वारा नसेल तिथला दीप स्थिर राहतो, तसा योगी स्थिर चित्ताने ध्यानात मग्न होतो। त्याचे मन शांतीत निवास करतो, आत्मसाक्षात्काराचा मार्ग आळवतो।" स्पष्टीकरण: संत ज्ञा...