Universe to Milkyway Galaxy to Solar System to Earth to India.

 परिपूर्णता--------- ज्ञान म्हणजे नक्की काय परिपूर्णता--------- जयगुरू 🙏 परिपूर्णता म्हणजे काही विलक्षण गोष्टी करणे नव्हे, तर सामान्य गोष्टी असामान्य पद्धतीने आणि उत्कटतेने करणे होय — आणि यामध्येच आपल्यापैकी बहुतेक जण अपयशी ठरतो. म्हणूनच आपण परिपूर्णतेला एक काल्पनिक संकल्पना समजतो. पण जोपर्यंत आपण परिपूर्णतेचे लक्ष्य ठेवत नाही, तोपर्यंत आपण तिच्या आसपाससुद्धा पोहोचू शकत नाही. परिपूर्णतेकडे वाटचाल करण्यासाठी काही मूलभूत अटी आवश्यक आहेत: प्रथम, आपण जे काम करणार आहोत त्याचे संपूर्ण ज्ञान — ज्ञानशक्ती द्वितीय, त्या कामाविषयी अंतःकरणापासून इच्छा किंवा उत्सुकता — इच्छाशक्ती तृतीय, ते कार्य पार पाडण्यासाठी आवश्यक असलेली शारीरिक ताकद/सहनशक्ती, वाणीची प्रगल्भता व मनाची एकाग्रता — क्रियाशक्ती या सर्व शक्ती सात्त्विक असाव्यात. कारण इतर दोन गुण — राजसिक आणि तामसिक — मनाची शक्ती कमी करतात व त्यामुळे वरील तिन्ही क्षेत्रांमध्ये आपण पूर्ण क्षमतेने प्रयत्न करू शकत नाही. राजसिक आणि तामसिक गुण आपली कार्यक्षमता व प्रभावीपणा दोन्ही बिघडवतात. त्यामुळे जेव्हा कोणतेही कार्य वरील सर्व सात्त्विक घटकांसह स्...

  1889 की एक घटना: साल 1889 की बात है। एक नन्हा बालक, जिसने हाल ही में स्कूल जाना शुरू किया था, विद्यालय से बाहर निकला और अपने छोटे-छोटे हाथों से स्कूल में बाँटी गई मिठाइयों को उठाकर नाली में फेंक दिया। यह मिठाइयाँ किसी साधारण अवसर पर नहीं, बल्कि ब्रिटिश महारानी विक्टोरिया के राजतिलक की 60वीं वर्षगांठ के उपलक्ष्य में बाँटी गई थीं। अंग्रेज शासकों ने यह सोचा था कि भारतीय बच्चे इस अवसर को आनंद और खुशी से मनाएँगे, परंतु इस बालक ने गुलामी की इस मिठाई को ठुकरा दिया। उसकी छोटी-छोटी आँखों में एक अटूट आत्मसम्मान था, एक अस्वीकार भाव था विदेशी शासन के प्रति। बंदे मातरम् पर प्रतिबंध और उस बालक की हिम्मत: ब्रिटिश सरकार ने भारतीय स्कूलों में ‘वंदे मातरम्’ गाने पर रोक लगा दी थी। ब्रिटिश अधिकारियों को यह गीत सहन नहीं था, क्योंकि यह गीत भारतीय स्वतंत्रता संग्राम का प्रतीक बन चुका था। परंतु यह नन्हा बालक किसी भी अंग्रेज अधिकारी को देखते ही जोर-जोर से ‘वंदे मातरम्’ गाने लगता। उसकी यह निडरता और स्वतंत्रता के प्रति जुनून देख ब्रिटिश अधिकारियों को गुस्सा आ गया। स्कूल के अध्यापक और प्रशासन भी डर गए कि यह...

  कोरियाई रानी और भारत का ऐतिहासिक संबंध कोरिया और भारत के संबंध प्राचीन काल से जुड़े हुए हैं। एक महत्वपूर्ण ऐतिहासिक घटना कोरियाई इतिहास के "संमगुक युसा" (Samguk Yusa) ग्रंथ में दर्ज है, जिसमें भारत की एक राजकुमारी के कोरिया जाने का उल्लेख मिलता है। राजकुमारी सूर्य रत्ना (हेओ ह्वांग-ओक) का कोरिया आगमन लगभग 2000 वर्ष पहले, प्रथम शताब्दी में, अयोध्या की एक राजकुमारी सूर्य रत्ना का विवाह कोरिया के गय राज्य (Gaya Kingdom) के राजा किम सुरो (Kim Suro) से हुआ था। कोरियाई इतिहासकारों के अनुसार, राजकुमारी का जन्म भारत के अयोध्या में हुआ था और उन्हें एक दिव्य स्वप्न के माध्यम से यह संदेश मिला कि उन्हें कोरिया जाकर वहां के राजा से विवाह करना चाहिए। कोरिया में भारतीय संस्कृति का प्रभाव जब राजकुमारी सूर्य रत्ना कोरिया पहुंचीं, तो वे अपने साथ भारतीय परंपराओं, बौद्ध धर्म, योग, और आयुर्वेद की शिक्षाएँ भी लेकर आईं। उन्होंने कोरिया में भारतीय मूल्यों और परंपराओं का प्रसार किया। उनकी संतानें आगे चलकर किम वंश (Kim Dynasty) की संस्थापक बनीं, जो आज भी कोरिया में एक प्रतिष्ठित वंश माना जाता है। को...

  यत्र योगेश्वर: कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धर: | तत्र श्रीर्विजयो भूतिध्रुवा नीतिर्मतिर्मम || 78|| #### भगवद्गीता अध्याय 18, श्लोक 78 श्लोक: यत्र योगेश्वर: कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धर: | तत्र श्रीर्विजयो भूतिध्रुवा नीतिर्मतिर्मम || अनुवाद: "जिथे योगेश्वर श्री कृष्ण आहेत आणि जिथे अर्जुन, धनुर्धारी आहेत, तिथे श्री, विजय, समृद्धी आणि स्थिर नीती नक्कीच असतात. ही माझी अडचण न होणारी श्रद्धा आहे." --- ज्ञानेश्वरीतील (संत ज्ञानेश्वरांच्या टिप्पणी) अर्थ: हा श्लोक ज्ञानेश्वरी, अध्याय 18 मध्ये (ओवी 2158-2160) स्पष्ट करण्यात आला आहे. ओवीचे अर्थ: "जिथे कृष्ण योगेश्वर आहेत, आणि अर्जुन महान धनुर्धारी आहे, तिथे विजय, श्रीमंती आणि नीती असतात, ही माझी दृढ श्रद्धा आहे. स्पष्टीकरण: संत ज्ञानेश्वर यांनी स्पष्ट केले की, जिथे कृष्ण, जे दिव्य ज्ञानाचे आणि योगाचे प्रतीक आहेत, आणि अर्जुन, जे आध्यात्मिक मार्गदर्शन घेणारे धनुर्धारी आहेत, तिथे विजय आणि योग्यतेची निसर्गदृष्ट्या प्राप्ती होते. हा श्लोक दर्शवितो की ज्यावेळी दिव्य ज्ञान आणि योग्य कर्म एकत्र असतात, तिथे समृद्धी आणि विजय नक्कीच येतो. कृष्ण आ...

  तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरे: | विस्मयो मे महानराजन्हृष्यामि च पुन: पुन: || 77|| #### भगवद्गीता अध्याय 18, श्लोक 77 श्लोक: तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरे: | विस्मयो मे महान् राजन्हृष्यामि च पुन: पुन: || अर्थ: “हे राजा, हरिच्या त्या अद्भुत विराट रूपाचा पुन्हा पुन्हा स्मरण करताना माझ्या मनात मोठा विस्मय निर्माण होतो आणि मी परत परत आनंदित होतो.” --- ज्ञानेश्वरीतील संदर्भ: हा श्लोक ज्ञानेश्वरी, अध्याय 18, ओवी 2155-2157 मध्ये विस्तृतपणे स्पष्ट केला आहे. ओवी (तथाकथित): "विराट रूप पाहतां। जग उद्धरणारे ते विहितां। आश्चर्य माझे नित्य। वाढत जाते॥" स्पष्टीकरण: ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की विराट रूप हे केवळ दृश्य नव्हते, तर त्यात संपूर्ण सृष्टीची झलक होती. संजयाला त्या रूपाचे स्मरण करताना केवळ विस्मयच होत नाही, तर त्याचा आत्माही भारावून जातो. त्या रूपाचे पुन्हा पुन्हा स्मरण केल्याने त्याला आध्यात्मिक उन्नतीचा अनुभव येतो --- तुकाराम गाथेतील संदर्भ: तुकाराम महाराजांचे अभंगही या विस्मयकारक अनुभूतीचे वर्णन करतात. ओवी (तथाकथित): "पाहता तव रूप। भक्तांचे...

  राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् | केशवार्जुनयो: पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहु: || 76|| ###### भगवद्गीता अध्याय 18, श्लोक 76 श्लोक: राजन् संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् | केशवार्जुनयो: पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः || अर्थ: “हे राजा, केशव आणि अर्जुन यांच्यातील या अद्भुत आणि पवित्र संवादाचे पुन्हा पुन्हा स्मरण करताना, माझे मन आनंदाने भारावून जाते. --- ज्ञानेश्वरीतील संदर्भ: हा श्लोक ज्ञानेश्वरी, अध्याय 18, ओवी 2150-2152 मध्ये स्पष्ट केला आहे. ओवी (तथाकथित): "केशव अर्जुनांचे संवाद। स्मरतां येतो आनंद। मन भरूनि भावविव्हल। होई पवित्र॥" स्पष्टीकरण: ज्ञानेश्वर सांगतात की संजयाने केवळ संवाद ऐकला नाही, तर त्याचा परिणाम त्याच्या आत्म्यावर झाला. तो संवाद पवित्र होता आणि त्याचे स्मरण करताना संजयाच्या मनाला पुन्हा पुन्हा आनंद होतो. हा संवाद वैचारिक आणि आध्यात्मिक उन्नतीचे प्रतीक आहे. --- तुकाराम गाथेतील संदर्भ: ओवी (तथाकथित): "हरिकथेचा विचार। होई मनाभाव साचार। स्मरता येई आनंद। सुखी होई मन ॥" स्पष्टीकरण: तुकाराम महाराज म्हणतात की हरिकथेचे स्मरण हे मनाला शांती देते...